به‌همت کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران، نشست اقتصادی با موضوع «چشم‌انداز تجارت بین‌المللی ایران، در سال ۹۷» به سخنرانی دکتر سیدحمید حسینی، رییس اتاق بازرگانی ایران و عراق و جمعی از مدیران و کارشناسان بازار سرمایه در روز دوشنبه مورخ ۹۷/۰۲/۳۱ در محل تأمین سرمایه امین برگزار شد.

در ابتدای نشست پس از خوشامدگویی دکتر سعید اسلامی‌بیدگلی، دبیرکل کانون به حاضران، دکتر سیدحمید حسینی به ارائه سخرانی خود پرداختند.

رییس اتاق بازرگانی ایران و عراق بیان نمود: نظرات زیادی در خصوص اقتصاد وخواسته های اقتصادی مردم بیان شده است اما به گفته توماس سارجنت (برنده جایزه صلح نوبل)، مردم بر مبنای پیش‌بینی آینده تصمیم می‌گیرند؛ لذا در تمام دنیا سعی بر این است که با بهبود فضای کسب‌وکار، اقتصاد را قابل پیش‌بینی نمایند. اما در دولت‌های گذشته ایران تمام تلاش بر این بود که اقتصاد غیرقابل پیش‌بینی باشد. حال با توجه به تلاش‌های دولت دهم و یازدهم درجهت بهبود شرایط اقتصادی و باتوجه به شرایط موجود (برجام و تحریم‌ها و …) اقتصاد ما همچنان دچار ابهاماتی است که آن را غیرقابل پیش‌بینی می‌نماید.

مسیر تولید ثروت و سرمایه در دهه‌های اخیر در ایران

رییس سابق کمیسیون اصل ۴۴ و فضای کسب‌وکار اتاق بازرگانی ایران ادامه داد: در دهه‌های اخیر در اقتصاد ما شش عامل منجر به تولیدثروت و سرمایه‌ شده‌اند. عواملی از جمله:

  • وضعیت ملک و زمین و انبوه‌سازی
  • شرکت‌های بزرگ فنی و مهندسی (شرکت‌های پیمان‌کاری)
  • نظام بانکداری
  • نمایندگی شرکت‌های خارجی از جمله کشتیرانی و هواپیمایی
  • قاچاق (که در سال‌های اخیر به‌شدت با آن مقابله شده است.)
  • صنایع وابسته با انرژی

که در حال حاضر تمام این عواملی که تولید ثروت به همراه داشته اند زمین‌گیر شدند. حال افراد و سرمایه‌گذاران به سمت صنایع جدیدی از جمله رستوران‌داری، فروشگاه‌های زنجیره‌ای، حوزه فناوری اطلاعات، صنایع درمانی و بیمه و … برای سرمایه‌گذاری می‌روند.

 

آن بخشی از اقتصاد که تحت کنترل بخش خصوصی است (به‌خصوص در تجارت بین‌الملل) بحث صادرات و واردات است که همه نگرانیم که سیاست‌های جدید ارزی، بازگشت تحریم‌ها و خروج آمریکا از برجام روی این بخش اثر بگذارد.

تجربه نشان می‌دهد که تحریم‌ها تأثیر زیادی نداشته در صادرات بخش خصوصی در سال ۸۸، ۲۵ میلیارد دلار در سال ۸۹، ۳۲ میلیارد دلار در سال ۹۰، ۴۴ میلیارد دلار که در این دیگه به این صادرات نرسیدیم در سال ۹۱، ۵/۴۱ میلیارد دلار در سال ۹۲، ۴۲ میلیارد دلار اوج اینها ۹۳ بعد از برجام بود که به ۵۰ میلیارد دلار رسیدیم. اما در اوج سال‌های تحریم صادرات کشور خیلی تحت‌تأثیر قرار نگرفت.

واردات هم که به شدت تحت‌تأثیر درآمدهای نفتی بود سال ۸۸، ۵۵ میلیارد دلار، ۸۹، ۶۴ میلیارد دلار، ۹۰، ۶۱ میلیارد دلار، ۹۱ در اوج به ۵۳ میلیارد دلار و ۹۲ به ۴۹ میلیارد دلار بخشی به‌خاطر کاهش درآمدهای ارزی بوده است.

در سال جاری پیش‌بینی می‌شود (به غیر از نفت) واردات و صادرات تأثیر زیاد و محسوسی از شرایط موجود نمی‌پذیرد و روال صادرات و واردات به صورت گذشته ادامه خواهد یافت و با توجه به مذاکرات کشورهای اروپایی درخصوص خرید نفت از ایران از جمله کشورهای اسپانیا، یونان، ایتالیا، ترکیه و لهستان اگر این کشورها به خرید نفت ادامه دهند و سوئیف‌ها را حفظ کنند اقتصاد ایران خیلی تحت‌تأثیر تحریم‌ها قرار نخواهد گرفت.

نکته قابل توجه اینکه دولت باید در نظر بگیرد که ما در سال‌های ۸۹ و ۹۰ خیلی تحت‌تأثیر آثار تورم نبودیم اما در حال حاضر بخش خصوصی با دانستن عواقب تورم و شرایط کشور در دوران تحریم دیگر قادر به مقاومت نخواهد بود.

 

در خصوص شرایط اقتصادی کشور عراق:

رییس سابق اتحادیه اوپکس درخصوص شرایط و حضور ایران در عراق افزود: ما حضور پررنگ سیاسی و نظامی در عراق داریم اما حضور اقتصادی نداریم و سه سال هست که نتوانستیم یک کمیسیون اقتصادی مشترک باعراق تشکیل دهیم.

اگر امسال بتوانیم دست روی یکی از وزارت خانه‌های عراق بگذاریم می‌توانیم سود بالایی از صادرات به این کشور داشته باشیم (مثل سرمایه‌گذاری در بخش بهداشت و درمان، بخش نساجی و …)

وی همچنین درخصوص صادرات به کشور عراق بیان کرد: از سال گذشته  تاکنون در صادرات به عراق، ۵% افزایش داشتیم. ظرفیتی که در عراق وجود دارد در هیچ یک از کشورهای همسایه ایران از جمله روسیه و … وجود ندارد و عراق کشوری است که دارای زمینه‌های زیادی برای پیشرفت است و اگر ایران بتواند از ظرفیت این کشور استفاده درستی نماید منجر به تحول اقتصادی کشور خواهد شد.

عراق در ۴۰ سال گذشته پتانسیل‌های زیادی داشته و دارد. در حال حاضر نرخ بیکاری در عراق ۳۰% است و به زودی نیاز پیدا می‌کند که دیگر کشورها در صنعت این کشور سرمایه‌گذاری نمایند. مثلاً در صنعت چاپ عراق در صنعت چاپ به شدت دارای ضعف است و وابسته به نیروی انسانی غیرعراقی است و ایران می‌تواند در این صنعت در عراق شدیداً موفق باشد. زیرا عراقی‌ها ذهن اقتصادی و صنعتی ندارند.

اگر تصمیم جدی درخصوص اقتصاد ایران نگیریم به‌زودی به بن‌بست اقتصادی خواهیم رسید.

باتوجه به شرایط موجود شرکت‌های کوچک و متوسط اولین قربانیان تحریم‌ها در ایران هستند. درحالیکه شرکت‌های بزرگ و هلدینگ‌ها می‌توانند شرایط خود را در حد مطلوبی حفظ نمایند.

برای استماع فایل صوتی این گزارش به لینک فوق رجوع نمایید.