2018-05-09_133932

گزارش جامع بازار امروز و پیش‌بینی بازار فردا (با عنایت به بررسی و پیش‌بینی تغییرات بازارهای جهانی، بررسی مهمترین گزارشات شرکتها، بررسی مهمترین اخبار اقتصادی و سیاسی تاثیرگذار)

سرانجام روز موعود فرا رسید و ترامپ به قول خود عمل کرد و از برجام خارج شد. خروج ترامپ از برجام برخلاف تمام تحلیلهای کارشناسان و تحلیلگران سیاسی، به صورت خروجی سخت رخ داد. در حالی که انتظار می رفت خروج ترامپ از برجام خروجی نرم و با عدم بازگشت تحریم ها همراه باشد، اما عکس آن اتفاق افتاد که کمتر شخصی پیش بینی آن را داشت مایه حیرت جامعه جهانی گشت. تقریباً بجز اندک کشورهایی خاصم همچون عربستان، بقیه کشورها و مخصوصاً اتحادیه اروپا، چین و روسیه خروج آمریکا از برجام را تقبیح کردند. این اتفاقات کلیه بازارها را از جمله بورس تهران را تحت تاثیر قرار داد. بازار سهام تهران امروز از این امر تاثیر پذیرفت و با صفوف فروش در پیش گشایش همراه بود. اما با حمایت صندوق توسعه بازار و حقوقی ها، اکثر صفوف جمع آوری گردید. اما فشار فروش به حدی بالا بود که حجم معاملات در تعادل قیمتی سهام فزونی یافت. منفی شدن شاخص هم وزن برخلاف شاخص کل که مثبت بسته شد، نیز نشان داد که کلیت بازار منفی بود. اما عصر امروز اتحادیه اروپا در بیانیه‌ای اعلام کرد که تا پایبندی ایران به تعهدات هسته‌ای خود این اتحادیه نیز به توافق پایبند خواهد ماند. ایران نیز به گفته رئیس جمهور، روحانی فعلاً پایبند است. رهبر انقلاب نیز فرمودند: "اگر نتوانید تضمین قطعی از این ۳ کشور بگیرید، دیگر نمی‌شود برجام را ادامه داد." به طور کلی باید گفت که هر چند برجام هنوز زنده است، اما با توجه به نقش اساسی آمریکا در برجام، باید دید که اتحادیه اروپا توانایی مقابله با آمریکا را دارد. همانطور که حتی با وجود عدم خروج آمریکا از برجام نیز ایران آنطور که باید و شاید نتوانسته بود از مزایای برجام خصوصاً در حوزه پولی و بانکی استفاده کند. برای پاسخ به این پرسش باید با مکانیسم تحریم ها آشنا باشیم. همانطور که می دانید تحریم ها به دو دسته تحریم های اولیه و ثانویه تقسیم می شوند. تحریم‌های اولیه به تحریم‌هایی گفته می‌شود که فقط بین دو کشور تحریم شونده و تحریم کننده است. تحریم‌های اولیه در پی وقایعی چون گروگانگیری در سفارت آمریکا و حمله به پایگاه ارتش آمریکا در لبنان وضع شده اند و محدودیت‌های سفت و سختی را برای افراد و نهادهای آمریکایی وضع می‌کنند. تحریم‌های اولیه همچنین شامل انتقال کالا و فناوری به ایران می شود. بخش اصلی تحریم‌های اولیه، ‌به غیر از چند استثنا، بعد از توافق نیز همچنان پابرجاست. در تحریم ثانویه، کشور تحریم کننده، کشورهای دیگر را نیز مجبور به رعایت این قوانین تحریمی می‌کند. اما تحریم‌های ثانویه آمریکا که در سال‌های اخیر وضع شده، و بیشتر اوقات هماهنگ با اتحادیه اروپا بوده اند،‌ برای ممانعت از فعالیت فرد یا نهاد غیرآمریکایی در بخش‌های مختلفی از اقتصاد ایران از جمله انرژی، خودروسازی و کشتی سازی طراحی شده بودند که بعد از برجام بیشتر آن‌ها رفع شده اند. تحریم‌های اقتصادی شامل تحریم بانکی و غیر بانکی می‌شود، تحریم غیر بانکی این‌گونه تشریح می‌شود که سرمایه‌گذاری و واردات و صادرات به کشور تحریم شده ممنوع است و اما در تحریم بانکی، هدف تحریم، مؤسسات مالی است. هدف تحریم‌های ثانویه بانکی تحت شعاع قرار دادن فعالیت‌های مؤسسات مالی (اعم از داخلی و خارجی) هست که مستقیم و یا غیرمستقیم به نهادهای تحریمی خدمت ارائه می‌دهند است. به عبارتی زمانی که این تحریم‌ها علیه نهادی صادر شوند؛ ذیل آن تحریم‌ها بیان می‌شود که هیچ‌یک از مؤسسات مالی حق ارائه خدمت به نهادهای تحریم شده را ندارند و در صورت خدمت‌رسانی به این نهادها، مجازات می‌شوند. حال اگر مؤسسات مالی به نهادهای تحریمی خدمات ارائه دهند در این صورت، اگر این نهادها در داخل کشور تحریم شده باشند در لیست تحریم قرار خواهند گرفت ولی اگر از خارج کشور تحریم شده، این اتفاق بیافتد، موسسه‌ی مالی‌ای که این تخلف را انجام داده است دیگر اجازه‌ی گشایش حساب کارگزاری در آمریکا ندارد. با توجه به جایگاه اقتصادی آمریکا و همچنین نقش غیرقابل‌انکار دلار در تجارت جهانی، بانک‌ها و مؤسسات مالی بین‌المللی برای ادامه روند فعالیت خود مجبور هستند تا قوانین بانکی آمریکا را رعایت کنند و از ارائه‌ی خدمت به نهادهای تحریمی امتناع ورزند،چراکه برای تبادل معاملات خود نیازمند دلار آمریکا می‌باشند. بنابراین بانک‌ها در صورت تخلف از این تحریم‌ها از برقراری ارتباط با نظام بانکی آمریکا محروم می‌شوند. اما آنچه در عمل، آمریکا در دستور کار خود قرار می‌دهد، گرفتن جریمه‌ی سنگین و تعهد به عدم همکاری با نهادهای تحریم شده از این مؤسسات مالی هست. توافق هسته ای یا برجام که حدود ۳ سال پیش به امضای وزرای خارجه هفت کشور ایران، آمریکا، روسیه، انگلیس، فرانسه، چین و آلمان رسید، در حقیقت نوع دوم تحریم ها علیه ایران را رفع کرده بود. تحریم های ثانویه شامل قوانین تحریم فدرال می شود که توسط کنگره آمریکا تصویب شده و بخشی از قوانین ملی آمریکا است. همچنین بخشنامه ها یا دستورات اجرایی که توسط رییس جمهوری آمریکا صادر شده است نیز از دیگر موارد تحریم های ثانویه است. با این حال دونالد ترامپ در اولین اقدام بعد از خروج از برجام، دو قانون تحریمی را که اجرای آنها را «متوقف» کرده بود، از سر گرفت. اولین قانونی که ترامپ اجرای آن را از سر گرفت، قانون کاهش مشتریان نفت خام ایران و تحریم بانک و موسسات مالی پرداخت کننده پول نفت صادراتی ایران بود که از کاهش مرحله به مرحله خرید نفت ایران خودداری می‌کنند. همچنین دستورات اجرای رئیس جمهور آمریکا که تحریم‌های مرتبط با برنامه هسته ای را علیه ایران اعمال می‌کرد، لغو شد. تحریم کاهش مشتریان نفت ایران بخشی از قانون دفاع ملی آمریکاست. این قانون مشتریان نفت ایران را مجبور می کند تا هر شش ماه یکبار خرید نفت ایران را کاهش دهند و هر بانکی که پول نفت خریداری شده را به حساب ایران واریز کند، تحریم می شود. این در حالی است که براساس برجام آمریکا متعهد شده بود که اعمال این تحریم ها را متوقف کند. اصطلاح "توقف" در این زمینه یکی از چالش های امضای برجام بود اما استدلال آمریکایی ها در مذاکرات این بود که برخی از تحریم ها مصوبه کنگره است و رییس جمهور نمی تواند آنها را لغو کند ولی اختیار توقف آنها را دارد. رییس جمهور آمریکا تا قبل از این با صدور فرمانی، گروهی از تحریم ها را هر چهار ماه یک بار و گروهی دیگر را هر شش ماه متوقف می کرد که شب گذشته ترامپ دستور داد اجرای این تحریم ها از سر گرفته شود. با این حال دولت آمریکا از ابتدای اجرای برجام موانعی را بر سر راه بهره برداری کامل ایران از منافع این توافق به ویژه در زمینه نقل و انتقال پول و همکاری بانک ها، موسسات مالی و شرکت های بزرگ با تهران ایجاد کرده است. به نظر می رسد دولت های اروپایی و همچنین کشورهای موثر در نظام بین المللی مانند ژاپن، کره جنوبی، هند، برزیل، ترکیه، سوئیس، استرالیا و ... برای حفظ برجام نیاز دارند تا قوانینی را برای مستثنی کردن تعدادی از شرکت ها و بانک های خود با ایران وضع کنند. باید دید که نهایتاً آنها موفق به این کار خواهند شد. با این توضیح باید گفت قانون اینارا، معافیت‌های تحریمی مندرج در سایر قوانین آمریکا؛ فرامین اجرایی و متن خود برجام چهار چارچوبی هستند که ترامپ با استفاده از شرایط هر کدام از آنها می‌تواند آمریکا را از برجام خارج کند. در صورت خروج آمریکا، اولین تحریم‌هایی که علیه ایران برمی‌گردند تحریم‌های بانکی و به‌تعبیری تحریم‌های بخش نفت و گاز خواهد بود. با آنکه موضوع بند 1245 قانون اختیارات دفاع ملی بخش بانکی و روابط بانکی است، هدف آن در اصل معاملات نفت و گاز ایران است. اما، از سوی دیگر، پیچیدگی‌های موجود در برخی جنبه‌های مربوط به اجرایی شدن این قانون باعث می‌شود بازگشت این تحریم‌ها و اثرگذاری آنها آنی و فوری نباشد. ریچارد نفیو، مقام سابق وزارت خارجه آمریکا که به‌عنوان یکی از معماران شبکه تحریم‌های آمریکا علیه ایران شناخته می‌شود در این ارتباط می‌گوید: "توضیحات ساده موجود در این قانون آن پیچیدگی‌های موجود در اجرای آن را پنهان می‌کند". او در ادامه تصریح می‌کند: "اجرای این قانون، در وهله اول به توانایی ایالات متحده برای ارزیابی دقیق و منصفانه میزان خرید و صادرات نفت ایران وابسته است. قراردادها و تعهدات دولت‌ها و شرکت‌های خارجی شاخص‌های مؤثری بودند اما لازم بود ایالات متحده به راستی‌آزمایی این موضوع بپردازد که آیا میان میزان نفتی که قرار بود فروخته شود با آنچه واقعاً فروخته می‌شد تناظری وجود داشت یا خیر. این نیازمند یک فرایند فشرده ارزیابی اطلاعاتی است". طبق قانون آیسا، اشخاص و مؤسساتی که در یک سال بیش از 20 میلیون دلار در بخش انرژی ایران سرمایه‌گذاری کنند، مشمول تحریم خواهند شد. این قانون، آخرین بار روز 12 ژانویه 2018 توسط ترامپ تعلیق شد و بایستی هر 180 روز یک‌بار تعلیق شود، بنابراین، موعد بعدی تعلیق آن 12 جولای (21 تیر) خواهد بود و در صورت خروج از برجام، این قانون از آن روز مؤثر خواهد بود. بنابراین همانطور که مشاهده می کنید فراید پیچیده تحریم ها هر چند برای برگشت نیاز به مکانیسم و رایزنی های گسترده ای دارد اما در عمل با توجه به قانون کاتسا و اینارا بسیار ساده است. اما در این بین می توان امید داشت که اتحادیه اروپا با رایزنی های گسترده بتواند معافیتهایی را بگیرد. بازار ارز نیز امروز نزولی شد. یکی از دلایل این اتفاق رشد بیش از اندازه و به عبارتی پیش خور کردن اتفاقات قبلاً رخ دادن واقعی آن بود. نهایتاً اینکه ایران همچون گذشته با فرض برهم خوردن کلی برجام، همچنان راه های مختلفی برای حیات خواهد داشت اما بعید است با توجه به شرایط فعلی جامعه جهانی به آن سو برویم.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید