مفهوم ارزش برای سرمایه‌گذاران و فعالان بازار سرمایه اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف از ورود به بازار سرمایه حداکثر کردن ارزش دارایی است. برای تعیین ارزش سهام یک شرکت روش‌های مختلفی وجود دارد که با توجه به نوع شرکت هرکدام از این روش‌ها اهمیت و کاربرد خاص خود را دارند. برخی از روش‌های تعیین ارزش بر پایه سودآوری شرکت و برخی دیگر بر دارایی‌های شرکت تأکید دارند.روش‌های ارزش اسمی، ارزش تصفیه سهام، ارزش دفتری و ارزش خالص دارایی‌ها از جمله روش‌هایی است که براساس دارایی‌های شرکت تعیین و محاسبه می‌شوند.

در این مقاله تلاش بر آن است تا مفهوم و روش محاسبه ارزش خالص دارایی‌ها(Net Asset Value) بیان شود. ارزش خالص دارایی‌ها که به آن ناو سهم گفته می‌شود از طریق فرمول زیر قابل محاسبه است: ارزش خالص دارایی‌ها = (ارزش بازار دارایی‌ها بدهی ها) / تعداد سهام شرکت ، به دلیل آنکه قیمت سهام در هر روز تغییر می‌کند به جای استفاده از رقم دارایی‌ها در ترازنامه، باید به‌صورت مداوم ارزش دارایی شرکت محاسبه شود.

از لحاظ حسابداری محاسبه ناو هر سهم آسان است، زیرا در حسابداری حقوق صاحبان سهام معادل ارزش خالص دارایی‌های یک شرکت است. اما مسئله اصلی در‌ برآورد تحلیلی NAV این است که این رقم نمی‌تواند انعکاس مناسبی از خالص ارزش دارایی‌های شرکت ارائه دهد که علت آن نیز به برخی محدودیت‌های ترازنامه باز می‌گردد. در واقع در ترازنامه شرکت‌های سرمایه‌گذاری، ارزش دارایی‌ها به بهای تمام شده گزارش می‌شوند، درحالی‌که بین ارزش روز این دارایی‌ها و مبلغ دفتری آنها تفاوت وجود دارد.»

ناو سهم معیار مناسبی برای تعیین ارزش شرکت‌های سرمایه‌گذاری است، زیرا دارایی‌های شرکت‌های سرمایه‌گذاری اغلب در اوراق بهادار سرمایه‌گذاری می‌شود. از این رو بهترین روش برای تعیین ارزش یک شرکت سرمایه‌گذاری محاسبه ناو آن در هر مقطع زمانی است. برای شرکت‌های سرمایه‌گذاری که فعال هستند و هرروز خریدوفروش سهام انجام می‌دهند محاسبه ناو شرکت هر روزه، در پایان ساعت اداری انجام می‌پذیرد.

روشهای محاسبه ارزش خالص دارایی عبارتند از:

روش اول:

ارزش افزوده دارایی های غیرجاری+ سرمایه در گردش خالص+ ارزش افزوده NAV سرمایه­ گذاریها

که ارزش افزوده سرمایه گذاریها برابر با ارزش روز سرمایه گذاری منهای بهای تمام شده سرمایه گذاری ها است.

سرمایه در گردش خالص نیز عبارت است از: دارایی های جاری منهای بدهی های جاری و همچنین ارزش افزوده دارایی های غیرجاری از تفریق ارزش روز دارایی های غیرجاری و بهای تمام شده دارایی های غیرجاری به دست می­اید.

روش دوم:

در این روش ارزش خالص دارایی ها برابراست با مجموع ارزش روز دارایی های جاری+ ارزش روز سرمایه گذاریها+ ارزش روز داراییهای غیرجاری منهای ارزش روز بدهی های شرکت

روش سوم:

ارزش افزوده سرمایه گذاریها به علاوه بهای تمام شده حقوق صاحبان سهام، ارزش خالص دارایی را نتیجه خواهد داد. روشی که در ایران در محاسبه ناو مرسوم است.

در حقیقت خالص ارزش دارایی بدین معنا است که سهام موجود در پرتفوی این شرکت ها دارای چه میزان ارزش می­باشد و به هر سهم چه ارزشی از بابت پرتفوی شرکت تعلق می­گیرد.

نکات مهم در محاسبه NAV هر سهم

1-     غالب شرکت­های سرمایه­گذاری فعالیتی ترکیبی دارند یعنی علاوه بر مدیریت سرمایه­گذاری در اوراق بهادار، اقدام به کنترل و مدیریت دیگر شرکت ها نیز می نمایند. لذا ارزشیابی کرسی هیئت مدیره شرکت­های سرمایه­پذیر، محاسبه ارزش روز دارایی های شرکت­های سرمایه گذاری را پیچیده می­سازد.

2-     اکثر شرکت­های سرمایه گذاری دارای پرتفوی غیربورسی نیز می­باشند. قیمت گذاری شرکت های غیربورسی که غالبا حجم عظیمی از سرمایه گذاری های این شرکت ها را تشکیل می دهد نیز با دشواری ها و ابهام های متعددی روبروست.

 

3-     در مفهوم محاسبه ناو هر سهم فرض بر آن بوده است که شرکت سرمایه گذاری بجز پرتفوی سرمایه گذاری خود ، دارایی های با اهمیت دیگری نداشته باشد. در حالیکه دارایی های بسیاری از شرکت های سرمایه گذاری حاوی حجم بالایی از اموال و دارایی های غیر از سرمایه گذاری بورسی است که محاسبه ناو هر سهم را مخدوش می­سازد.